03 Februari 2002 Religie

Het toilet in mijn huis heeft geen last van kalkaanslag. Het porselein is echter grotendeels weggevreten. Dat komt: ik pis azijn. En met mij vele anderen. Nederland heeft een grootse traditie van azijnzeikers. Omdat alle pennen gedoopt werden in vitriool is de digitale revolutie een crime geweest voor de zwavelzuurhandel.

Maar bij sommige mensen klinkt azijnzeiken een beetje als een pose. En van een man in het bijzonder vind ik dat steeds minder goed te verteren. Ik heb het hier over de Swami van internetland, de Boodschapper der Goden, Mercurius van Digitalia, Francisco van Jole.

Van Jole is een gevallene. De man die het licht zag uitgaan. Hij schreef ooit een boekje over het wonder dat internet heette toen niemand nog wist dat dat een wonder was, een paar computers aan elkaar knopen. Schreef stukjes in een dagblad over de macht van het idee. Ik heb die stukjes gelezen. Ik las het boekje. Ik vond van Jole een hemelbestormer, maar ik bewonder hemelbestormers.

U weet, het ging fout. In de overtuiging dat de Nieuwe Tijd al was aangebroken had van Jole ook een idee. Dat is, om kort te gaan, niet goed afgelopen. Maar schrijver dattie is, schreef van Jole daar ook een boekje over.

Langzamerhand viel van Jole van zijn geloof. Dat is mooi te zien aan de eerder genoemde columns. Hij werd een afvallige. Geloof veranderde in ongebreidelde haat. Ik begreep dat. Ik bewonder afvalligen ook. Ik kocht het boekje. En ik las het ook.

En -lieve help- wat werd ik teleurgesteld. Ik had de indruk dat deze sleutelroman (dat betekent: het boek gaat over van Jole, maar hij noemt zich niet zo), de ommekeer van de Profeet zou beschrijven, de grote desillusie, het doven van het licht, maar helaas.

In het kort het verhaal: Mannetje heeft ideetje waarmee hij denkt binnen te lopen, gaat met ideetje naar megalomane internetidioot. Mannetje en idioot richten dotcom op. Idioot wordt baas, mannetje wordt creatief brein. Idioot blijkt nog gekker dan mannetje al dacht. Dotcom gaat naar de kloten.
Een klassiek drama zou je zeggen.

In de praktijk blijkt het echter verdomd moeilijk om enige sympathie op te brengen voor de hoofdpersoon van het verhaal. Het idee waar hij in geloofde is een ontzettend knullig idee (filmpjes naar de gebruiker via internet pushen, met reclame tussendoor - een soort cartoon network op de computer). Er gaat zelfs geen lampje branden wanneer blijkt dat de enige andere persoon die in dit idee gelooft de megalomane idioot is. Nee hoor, tot aan het einde toe blijft de hoofdpersoon denken dat zijn prachtige idee slechts wordt verpest door de mensen om hem heen.

Afgezien van de stijl van het boek (op iedere pagina fluiten buiten de vogeltjes - zou ik ook gek van worden), is het verhaal onduidelijk en verklaart het niets. Waarom bleef de hoofdpersoon geloven in dit domme idee, terwijl al snel bleek dat de megalomane Leider een heel andere agenda had? Waarom greep de hoofdpersoon niet in? Van Jole probeert zichzelf in het boek buiten schot te houden. Hij heeft wel reserveringen bij wat er gebeurt, maar mompelt slechts af en toe iets op een vergadering, en kijkt veel beteuterd en verbaasd. In feite doet hij tot het einde toe mee aan de poppenkast.

(zijstraat) De leukste passage in het boek is een reis van de bedrijfstop naar de VS. In een stad in Californië komen ze het bordje South Park tegen, en, geheel overtuigd dat dit de lokatie van de tekenfilmserie is, laten zich lachend voor het bordje fotograferen. Ze hebben geen idee dat South Park is gebaseerd op een dorpje aan de voet van de Rockies, niet midden in een stad, zoals iedereen weet die ook maar 1 aflevering van de serie heeft gezien. Typerend voor een bedrijf dat tekenfilms uitgeeft. Van Jole had de foto in het boekje moeten stoppen. (/zijstraat).

De hoofdpersoon was gewoon een meeloper, en net zo betoverd door de Leider als alle anderen om hem heen. Hij had zijn goeroe gevonden. Iedere kritische cel in zijn lichaam werd uitgeschakeld. Pas aan het einde van het boek realiseert van Jole zich dat hij een droom heeft geleefd, maar uit niets blijkt dat hij daarvan geleerd heeft.


Daarom vind ik zijn huidige azijnzeiker-periode zo onecht. In de columns die hij schrijft voor Smalzine lezen we een komisch-kritische van Jole. In zijn laatste column, De Linux-mythe, is dat niet anders. Hij vind open-source maar een illusie van hemelbestormende programmeurs. Linux wordt nooit wat. De weduwe uit Appelscha gaat nooit Linux gebruiken. Van Jole realiseert zich niet dat de open-source programmeurs en Linux-liefhebbers dat ook bijna nooit zeggen. Dat doen dezelfde figuren met wie hij in zee is gegaan, de megalomane idioten zoals Michael Dell, en zijn eigen Leider.

Het meest tekenend vind ik zijn column van begin januari, Het goeroe-loze tijdperk. Lezen we even mee?

Om me heen bespeur ik een soort onrust, een verlangen naar iets nieuws. Niet de zoveelste weblog, laat staan homepage of mailinglist maar de behoefte om met internet iets anders te doen, het naar een hoger of in ieder geval ander plan te trekken.
Van Jole heeft nog niets geleerd. Hij is geen afvallige, maar zit nog tot zijn oren in de sekte. Nog steeds op zoek naar de "killer app" die de wereld gaat veranderen.

jeez michiel, zo kom ik noooit aan werken toe... (zie 01.02.02 commentaar op Oranje onder)
ann lee () - Maandag 04 Februari '02 - 23:49